Met regelmaat komen we klanten en stakeholders tegen die impactonderzoek maar een lastig begrip vinden. Dit terwijl je voor het vergroten en communiceren van impact toch echt eerst die impact moet onderzoeken. In een reeks blogs delen wij daarom graag onze kennis over impactonderzoek, je impact verbeteren, en hierover onderbouwd en effectief communiceren. We trappen de reeks af met een blog waarin we je vertellen wat impactonderzoek is, en vooral, waarom we organisaties adviseren dit te doen.

Wat is impact ook alweer?

Voordat we voet zetten in de wondere wereld van impactonderzoek, is het handig om even op te frissen wat impact ook alweer is. In onze vorige blog kon je lezen wat impact nou precies inhoudt. Kort gezegd: impact gaat over de indirecte effecten die jij met jouw activiteiten hebt op jouw omgeving.

Wat is impactonderzoek?

Bij impactonderzoek breng je de directe en indirecte effecten van jouw organisatie op haar omgeving onderbouwd in beeld. Het onderzoeken van impact doe je op periodieke momenten. Je wilt immers weten of jouw impact verbetert of niet! Daarvoor moet je data goed kunnen vergelijken en op verschillende momenten verzamelen. Impactonderzoek is daarom een gestructureerd onderdeel van je bedrijfsvoering.

Effectmeting of impactonderzoek?

Impactonderzoek wordt soms verward met een effectmeting, terwijl dit toch echt twee verschillende concepten zijn. Bij een effectmeting meet je een verandering of resultaat door jouw activiteiten op de korte termijn, terwijl je bij impactonderzoek de invloed van jouw activiteiten op de lange termijn in kaart brengt.

Waarom je nu moet beginnen met impact onderzoeken

“A business that makes nothing but money is a poor business” – Henry Ford.

De samenleving is aan het veranderen. Mensen worden zich steeds bewuster van en voelen zich steeds meer verantwoordelijk voor de invloed die zij hebben op hun omgeving, en verwachten dat organisaties dit ook doen. Kijk maar eens naar de stijging van het aantal verkochte Fairtrade producten, of de oproep van investeerders aan bedrijven om transparanter te zijn over hun milieu-impact.

Om maatschappelijk relevant te blijven is het als organisatie dus belangrijk om te laten zien wat voor impact jij maakt. In Nederland is het laten zien van jouw impact soms zelfs al een vereiste om voor subsidies in aanmerking te komen (bijvoorbeeld bij enkele subthema’s van de MIT-subsidie). Hieronder vind je nog meer voordelen van impactonderzoek:

  • Verantwoording richting je stakeholders
  • Impact op sociaal- of milieuvlak verbeteren
  • Optimalisatie van de activiteiten van jouw organisatie
  • Effectieve investeringen, omdat je weet wat wel en niet werkt
  • Samenwerking stimuleren om maatschappelijke doelen te halen
  • Bijdragen aan gezaghebbende internationale doelen, zoals de Sustainable Development Goals

Hoe onderzoek je impact?

Om impact op een efficiënte en effectieve manier te onderzoeken, vind je hieronder de vier stappen voor het onderzoeken van impact: 

1.    Het doel van je impactonderzoek vaststellen
2.    Impactonderzoek
3.    Impact optimalisatie
4.    Impact communicatie

Voordat je enthousiast verder leest, is het belangrijk om te weten dat het onderzoeken van impact een circulair proces is: je bent niet klaar na de laatste stap. Wanneer je bij stap 3 veranderingen hebt aangebracht in de activiteiten van jouw organisatie om impact te optimaliseren, ga je weer naar stap 1 om te kijken of deze veranderingen de beoogde impact maken.

In deze blog zullen we verder ingaan op stap 1 aan de hand van een voorbeeld.

Stap 1: Het doel van je impactonderzoek vaststellen

Elk impactonderzoek begint met een doel, want zonder doel ben je lukraak effecten aan het onderzoeken. In deze fase kun je jezelf een aantal vragen stellen:

  • Waarom wil je een impactonderzoek doen? Wat is de achterliggende reden? Wat wil je eruit halen? Wil je bijvoorbeeld een project onderzoeken om op te schalen naar een uitgebreid programma? Of stappen zetten in je circulaire bedrijfsvoering?
  • Aan welke stakeholder(s) wil je je verantwoorden met de resultaten van dit onderzoek, en met welke belangen moet je rekening houden? Wil je bijvoorbeeld financiers aantrekken met je sociale initiatief? Of in aanmerking komen voor tenders en subsidies op basis van je duurzame prestaties?

Laten we hier weer het voorbeeld gebruiken uit onze vorige blog: het vliegtuig van Artsen Zonder Grenzen dat hulpgoederen brengt naar ziekenhuizen in Ghana. Je kunt je voorstellen dat Artsen Zonder Grenzen afhankelijk is van giften en subsidies. Voor de stakeholders die deze giften of subsidies aanreiken is het goed om te weten waar dit geld aan wordt besteed en wat de impact hiervan is, zodat ze in de toekomst willen blijven doneren. Impactonderzoek is bij uitstek geschikt om dit soort verantwoording af te leggen aan je stakeholders.  

Laten we stellen dat Artsen Zonder Grenzen dit impactonderzoek wil doen omdat ze de financiële middelen van hun donateurs en investeerders zo effectief mogelijk willen inzetten, en hun impact wil optimaliseren. Daarnaast wil Artsen Zonder Grenzen een nieuw project testen en bij succes opschalen (het waarom). Ze starten een impactonderzoek om in beeld te brengen wat de impact van het project is, en wat de werkende elementen zijn. Zo weten ze precies wat de meerwaarde van het project is.

Op naar de volgende stap

Nu je het doel van jouw impactonderzoek hebt vastgesteld, kun je verder naar stap 2: het impactonderzoek.

Kim Bakker